De Grote Mobiliteitsenquête

Morgen lanceert Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits een grote mobiliteitsenquête. Bedoeling is dat u en ik de kans krijgen om een mening te geven over ons verplaatsingsgedrag, de problemen die we daarbij ervaren en eventuele oplossingen. De bevraging is een belangrijk onderdeel van de opmaak van het nieuwe Mobiliteitsplan Vlaanderen.

Met de opmaak van een nieuw Mobiliteitsplan Vlaanderen wil minister Hilde Crevits de bakens uitzetten over hoe de mobiliteit er de komende decennia moet gaan uitzien. Hoe gaan we ons in de toekomst verplaatsen? Prognoses wijzen uit dat het aantal verplaatsingen nog meer zal toenemen. Hoe dit op langere termijn zal worden aangepakt, wordt onderzocht in het Mobiliteitsplan Vlaanderen dat nu in opmaak is. Het brede publiek krijgt nu de kans om zijn mening te geven over de doelstellingen en de uitdagingen.

De Vragen

De enquête bevat alleen vragen over personenverkeer.

Vervoersmiddelen: Hier wordt gepolst naar hoe de mensen zich nu verplaatsen. Dat helpt om de antwoorden en keuzes beter te begrijpen.

Wensen: Vervolgens wordt er gevraagd naar de bepalende factoren om een vervoersmiddel te kiezen, zoals comfort, prijs, veiligheid, behoorlijke reisinformatie, gezondheid, milieuvriendelijkheid... Daar kan rekening mee worden gehouden bij de uitbouw van het transportsysteem.

Beleidskeuzes van de overheid: De individuele wensen hebben maatschappelijke gevolgen. Als de overheid ze wil realiseren, moet ze erin investeren. Maar omdat tijd en geld nu eenmaal beperkt zijn, moet ze keuzes maken: ze moet beslissen op welke doelen ze het meest en bij voorrang inzet. Daarom wordt gevraagd om even afstand te nemen van de persoonlijke bekommernissen en de focus te leggen op waar de samenleving als geheel werk van moet maken. Daarbij worden de strategische doelstellingen van de overheid beoordeeld en het belangrijkste en het minst belangrijke aangeduid.

Oplossingen: In de rubriek ‘Oplossingen’ kan elke Vlaming zijn of haar mening geven op de vier concrete uitdagingen: de files, de verkeersslachtoffers, de schade aan mens, milieu en natuur en de dringende nood aan meer duurzame verplaatsingen.

Open vragen. Elke rubriek bevat ook open vragen. Daarin kan elke participant extra doelstellingen voor het overheidsbeleid formuleren, andere beleidsuitdagingen aansnijden en andere oplossingen voorstellen.

De Antwoorden

Als beweging voor duurzame mobiliteit kiest Mobiel 21 uiteraard voluit voor duurzame verplaatsingswijzen. Zonder te willen zeggen wat u denkt, wil Mobiel 21 toch even een paar punten op de I zetten. Ter inspiratie:

De enquête gaat dus exclusief over personenmobiliteit. Een eerbaar initiatief, dat is het zeker. Wie de laatste tijd nog iets van het ambitieuze VIA – plan (Vlaanderen in Actie) gehoord heeft, weet dat deze Vlaamse Regering kiest voor Vlaanderen als logistieke draaischijf van Europa. Zonder te stigmatiseren betekent logistiek in Vlaanderen helaas nog vaak: vrachtwagens, dodehoek-ongevallen, zwaar verkeer door woonstraten, files, uitstoot, schade aan wegen, … . De impact op personenmobiliteit (in economisch, ecologisch en sociaal opzicht) is duidelijk. Jammer dat men daarover de mening van de Vlaming niet wenst te kennen.

Niemand twijfelt aan de goede intenties van deze beleidsploeg, maar reden tot ongerustheid is er wel. Denken we maar aan het afschaffen van Duurzaam Naar School, het programma waarin scholen en gemeenten samen werkten aan een duurzamer en veiliger mobiliteitsbeleid. Daarnaast is ook de invoering van een wegenvignet ten koste van een meer ‘sturend’ systeem van rekeningrijden, een teken aan de wand.

Duurzame mobiliteit is de beste garantie op een leefbaar Vlaanderen. Mobiel 21 gaat voor een duurzame mobiliteitscultuur in Vlaanderen, België en Europa, waarbij de sociale, ecologische (met inbegrip van gezondheid) en economische aspecten in evenwicht zijn. In deze duurzame mobiliteitscultuur zijn alle betrokkenen overtuigd van het belang van een goede balans tussen de drie aspecten, zich bewust van de impact van hun gedrag en handelen zij er ook naar. In zo’n cultuur stellen mensen zich bewust vragen zoals: waarom verplaats ik mij, met welke vervoermiddelen en op welke manier? Deze vragen moeten leiden tot een bewuste mix van verplaatsingswijzen, meer milieuvriendelijke verplaatsingen, veiliger verkeer en grotere kwaliteitsbeleving van zowel de leef- als de verkeersomgeving.

Een nieuw Mobiliteitsplan Vlaanderen moet deze cultuur alle kansen tot ontwikkeling geven. Dat kan door in te zetten op veilige stap- en fietsvoorzieningen, volwaardige alternatieven voor autogebruik uit te bouwen en te promoten, een duurzamere woon-werkpendel te bepleiten en te bereiken, werk te maken van doordachte ruimtelijke planning met een verplicht MOBER voor grote verkeersgeneratoren en te kiezen voor een integrale aanpak met behulp van een mix van harde en zachte maatregelen. Van verkeersmanagement naar mobiliteitsmanagement lijkt daarbij een goede uitgangspositie. Naast infrastructuur moet er evenredige aandacht gaan naar sensibilisatie, bewustmakingscampagnes, promotie en communicatie. De stok en de wortel dus.

Laat uw stem tellen!

De publieksbevraging start op 29 maart en loopt tot 29 mei 2011. Via deze link kan u uw menig kwijt. Achtergrondinformatie staat in een begeleidende brochure. Een papieren versie van de vragenlijst is opvraagbaar via het gratis nummer van de Vlaamse Infolijn 1700. Er zijn ook infomomenten in elke provincie voorzien. Hieronder vindt u de data:

Dinsdagavond 12 april 2011, Provinciehuis Leuven

Woensdagavond 13 april 2011, Provinciehuis Antwerpen

Donderdagavond 14 april 2011, Provinciehuis Hasselt

Maandagavond 18 april 2011, Provinciehuis Brugge

Dinsdagavond 19 april 2011, Provinciaal administratief centrum Gent

Olieprijs omhoog, milieubewustzijn omhoog?

Dieselprijs steeg met 83% in 8 jaar tijd! Koopkracht vloeit weg aan de pomp! De onheilsberichten vliegen ons om de oren. Is de toestand hopeloos? Ja, maar gelukkig niet ernstig.

Natuurlijk komt het olietijdperk stilaan aan zijn einde. Wat wetenschappelijk bekend staat als Peak Oil (het punt waarop alle olie uit de aarde gehaald is en de productie dus noodgedwongen zal afnemen, Wikipedia) bezorgt menig trader op de beursvloer een natte broek. Zeker als het stormt in het Midden-Oosten. Ook in België gaan de automobilistenverenigingen dan weer aan het roepen: het cliquet-systeem moet hervormd, de accijnzen moeten omlaag, de brandstofprijzen moeten weer in de gezondheidsindex worden opgenomen. Argumenten daarvoor zijn er nauwelijks. Behalve dan dat het erg duur wordt om ondoordacht met de auto te rijden.

Gek genoeg ligt daar net de oplossing. De duurdere brandstofprijzen zouden weleens een weldadig effect kunnen hebben op het mobiliteitsgedrag van Jan en Mie Modaal. Ecologische en sociale argumenten kunnen misschien niet iedereen overtuigen, het argument van de lege portefeuille kan dat misschien wel. Dat brengt het debat rond duurzame mobiliteit weer in balans.

Nu ja, in balans… Om een correcte afspiegeling te zijn van de externe kosten die ondoordacht autorijden met zich meebrengt, zouden de prijzen en/of belastingen nog wel wat hoger mogen. Zo stelt het rapport Internalisering van externe kosten van transport in Vlaanderen van Transport and Mobility Leuven het volgende: “Autorijden kost in totaal 0,17 tot 0,34 euro per voertuigkilometer, voornamelijk door de aankoop van de wagen en de brandstofkosten. Daarin zitten ook heel wat transportbelastingen: 0,04 tot 0,09 euro per voertuigkilometer. De externe kosten zijn iets hoger dan de transportbelastingen, 0,03 tot 0,11 euro, waardoor de mate van internalisatie al vrij groot is. Voor een benzinewagen tijdens het daluur zijn de belastingen zelfs al te hoog (internalisatie bijna 300%). In andere gevallen (zoals tijdens het spitsuur wanneer er veel file is, of in de stad waar meer mensen last hebben van fijn stof van dieselwagens) zijn de externe kosten heel wat hoger dan het gemiddelde (internalisatie rond de 30%) en is een bijkomende plaatselijke en tijdelijke heffing wenselijk.”

Wil dit dan zeggen dat we binnenkort allemaal moeten thuisblijven? Neen, natuurlijk niet. Er zijn een dozijn aan mogelijkheden om je toch aangenaam, snel en vooral goedkoop te verplaatsen. Zo is er bijvoorbeeld die fantastische uitvinding op twee wielen: de fiets. Je wordt gezonder en rijker in één beweging. Voor wie het al wat gekker mag, zijn er koersfietsen, mountainbikes, hybrides, bakfietsen, low-riders, aanhangwagens, tandems, enz… Voor de lange afstanden neem je natuurlijk de trein. Tenslotte zijn ook nog tal van combinaties of inventieve oplossingen mogelijk: autodelen, plooifiets op de trein, thuiswerken, carpoolen, bussen en trams, …

Hele dure olie of sterker nog, geen olie meer: is dat erg? Ach, het is maar hoe je het bekijkt. Iedere crisis is een opportuniteit. Mensen evolueren maar als er een beetje druk op de ketel zit.

Vuurpeleton voor vrije busbanen is pervers.

In verschillende mediabijdragen werd de afgelopen dagen het proces gemaakt van vrije busbanen. Volgens een studie van Touring zouden deze exclusief voor bussen bestemde rijstoken leiden tot filevorming. Dat leidt dan weer tot een kwart meer tijdverlies, aldus Touring. Tussen de regels lees je een pleidooi voor het afschaffen van deze domme maatregel ten voordele van Koning Auto. Sta me toe daar toch een kanttekening bij te maken.

Koning auto regeert al 50 jaar in het verkeer. Er werd massaal veel ruimte opgeofferd door middel van aanleg van wegen, parkeerplaatsen, etc…. Als we nu geconfronteerd worden met de ongewenste neveneffecten van die unimodale mobiliteit, is het pervers om de schuld in de schoenen van alternatieve maatregelen ten voordele van een meer duurzame mobiliteit te schuiven.

Verkeerskundigen zijn het erover eens dat het verkeerskluwen ontwarren een “en-en” verhaal is, zoals ook de minister (nvdr. Crevits) beaamt in haar repliek op de aanval. Positief discriminerende maatregelen t.a.v. voetgangers, fietsers en openbaarvervoergebruikers zijn nodig om het evenwicht enigszins te herstellen.

Vrije busbanen zijn dan ook meer dan een louter technische oplossing, het is zelfs ethisch te verantwoorden. Het internationale Institute for Transportation and Development Policy beschrjift in haar recente document Our cities ourselves, 10 principles for Transport in Urban Life de belangrijke rol van collectief vervoer: het kan veel mensen snel en comfortabel vervoeren , verbruikt veel minder energie en ruimte, en zorgt zo voor leefbare steden en een duurzame toekomst.

Kijk ook eens wat verder dan het auto-belang. Verder zijn we natuurlijk altijd bereid om ook eens te discussiëren over verkeerd ingeplante parkeerplaatsen, ...

Patrick Auwerx, Mobiel 21 vzw

Minder piekuurtreinen naar Brussel.

Om de dramatische stiptheidscijfers op de Belgische spoorwegen wat op te krikken denkt men bij NMBS en Infrabel na over het schrappen van een dertigtal piekuurtreinen naar Brussel. In de Standaard van 3 februari lezen we dan verder: “De ingreep zou de Brusselse noord-zuidverbinding, een flessenhals die tot veel vertragingen leidt, moeten ontlasten. Duizenden reizigers zouden getroffen worden. Er wordt gedacht om andere treinen langer te maken ter compensatie. Op de raden van bestuur van de beide maatschappijen begin maart worden er knopen doorgehakt. De minister van Overheidsbedrijven, Inge Vervotte (CD&V), laat weten dat raken aan het aanbod alleen kan als daar een grondige motivatie voor is.”

Het verheugt me dat er op zijn minst naar oplossingen gezocht wordt voor een probleem dat in een land als België al lang tot het verleden had moeten behoren. Maar dat men zo creatief zou omspringen met het eigen stiptheidsrapport, tart de verbeelding. Zo kon je in het rapport lezen dat vertragingen in 2010 vooral te wijten waren aan schade aan rollend materieel, incidenten op buitenlandse netwerken en storingen aan de seininrichting. De oplossingen lijken dan duidelijk. Investeringen in de hardware dus.

Jammer, weer een gemiste kans. Hoe lang kan je nog volhouden dat de Belgische Spoorwegen goed beheerd worden?

Alle filerecords gebroken in 2010

Tja, ik was dit stukje liever begonnen met een welgemeende nieuwjaarswens aan alle mensen van goede wil, maar veel reden om te feesten is er niet. Helaas.

Dan maar ineens door de zure appel heen: in 2010 stond er gedurende 49 uur meer dan 300 kilometer file op de snelwegen, aldus Touring Mobilis. In 2009 was dat slechts 24 uur, in 2008 amper 8 uur. Touring Mobilis spreekt van een file op een snelweg wanneer auto's trager rijden dan 50km/u.

Touring Mobilis maakte ook een lijst van de tien dagen in de voorbije drie jaar waarop er de langste files stonden (zie tabel hieronder). Daaruit blijkt dat de vijf dagen met de langste files uit de voorbije drie jaar, allemaal in 2010 vielen. Slechts twee van de tien dagen vielen niet in 2010. Op 10 februari stond er op de Belgische wegen in totaal een file van 948 kilometer lang, een absoluut record.

Volgens Touring-woordvoerder Danny Smagghe zijn de filerecords te wijten aan het strenge winterweer, maar ook aan de stijging van het aantal voertuigen op onze wegen en het feit dat automobilisten aangeraden wordt om zo veel mogelijk gebruik te maken van de hoofdwegen.

Sneeuwfiles op winterwegen
In de meeste gevallen was sneeuw de oorzaak van de verkeersellende (namelijk in negen op de tien). Opvallend is dat op 19 oktober een treinstaking aan de oorzaak lag van de file. Ondanks grote strooi-inspanningen van AWV, konden een aantal (stukken van) snelwegen niet tijdig volledig vrijgemaakt worden. Moeder Natuur laat zich natuurlijk ook niet tegenhouden door een paar tonnen strooizout. Hoewel, de schade aan planten en dieren die zoveel zout te slikken kregen zullen we de komende weken wel kunnen beginnen becijferen.

Meer wagens
In België werden het voorbije jaar 547.347 nieuwe personenwagens ingeschreven. Dat is een stijging met 14,94 procent tegenover het jaar voordien. Dat blijkt uit cijfers van Febiac, de federatie van de Belgische autosector. Febiac meldt dan ook verheugd een nieuw record voor de Belgische autosector. Goed voor de economie, slecht voor de mobiliteit helaas.

Autobestuurders naar hoofdwegen gedwongen
In het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (97) zocht men een antwoord op de toenemende druk die auto’s legden op de levenskwaliteit in Vlaamse steden en gemeenten. Men ging voor een functionele wegencategorisering waarbij men iedere weg bekeek als onderdeel / functie binnen een netwerk. De functiecategorie die de weg kreeg was altijd een afweging tussen bereikbaarheid en leefbaarheid. Daarenboven kwalificeerde men drie verkeersfuncties: verbinden, verzamelen en toegang geven.


Hierboven ziet u een overzichtskaartje van het Vlaamse hoofdwegennet. Dat men ervoor kiest om doorgaand verkeer (woon-werkpendels) op die hoofdwegen te verzamelen lijkt me nogal logisch én verstandig. Niemand onder ons staat te springen om een file voor zijn deur, me dunkt.

De oplossing? Laat de auto staan.
De vraag die niemand zich lijkt (of wenst) te stellen, is dan ook of er niet gewoon te veel autobestuurders op hetzelfde moment op dezelfde plaats willen zijn. Er zijn nochtans alternatieven voorhanden. Voordat u zelf in de pen kruipt om nogmaals te klagen over het gebrek aan degelijke alternatieven zeg ik u alvast dit: “U hebt gelijk”. Het zal wel zo zijn dat sommige trajecten niet doenbaar zijn met het openbaar vervoer, fiets of te voet. Maar, en u voelt het al, toch zijn er ook dan mogelijkheden. Telewerken, thuiswerken, verhuis van privéwoonst of bedrijf naar een beter bereikbare locatie, …. Persoonlijk word ik nogal ongemakkelijk van het argument: “bij ons rijdt er geen bus of trein”. Op enkele uitzonderingen na, heeft de persoon in kwestie dan vooral zelf gekozen om in alle rust op den buiten te gaan wonen. Hetzelfde geldt voor bedrijvenzones die ontstaan aan op- en afrittencomplexen. Vreselijk handig als iedereen met de wagen komt, maar minder leuk als iedereen bijgevolg net daar in de file staat.

Afgezien van alle winterellende op de autowegen, zat je in de trein toch lekker warm in 2010. Uiteraard werd ook ik ziek van alle stakingsaanzeggingen, stakingsdreigingen, stakingen, lange wachttijden op soms ijskoude perrons en het gebrek aan juiste informatie. Wat wel opvalt, is dat een treinstaking als veroorzaker van fileleed slechts eenmaal voorkomt in het lijstje van Touring Mobilis. De NMBS mag zich gelukkig prijzen met zulk een trouw cliënteel. Het moet gezegd, wanneer in de maanden november en december doffe ellende te zien was in de ogen van menig autobestuurder, bleef de dienstverlening in Vlaanderen al bij al redelijk overeind. Het kan dus. Maar toch graag wat stipter in 2011.

Met de fiets naar het werk wanneer het stevig wintert is in Vlaanderen geen pretje. Ondanks goede Scandinavische voorbeelden, blijven vele fietspaden ongeveegd. Strooien helpt namelijk niet omdat fietsbanden te smal zijn om het zout in de sneeuw te rijden. Nochtans schijnt er ook hier licht aan het einde van de tunnel. Zo hebben een aantal Vlaamse steden en gemeenten op eigen initiatief toch fietspaden ijs- en sneeuwvrij gemaakt. Zo was het bijvoorbeeld hemels om van Wijgmaal naar Leuven te fietsen op een perfect drooggeveegd fietspad.

Te voet naar het werk of de school is in de winter eigenlijk gewoon leuk, geef maar toe. Gezellig gekraak onder de voeten, een stel joelende kinderen op een slee, een sneeuwbalgevechtje hier en daar en eenmaal aangekomen opwarmen bij een kop dampende koffie of thee. Telkens weer valt mij op hoe mensen elkaar ineens wel aankijken en een blik van verstandhouding uitwisselen als ze allemaal in hetzelfde schuitje zitten.

Dus, mocht de sneeuw nog eens met bakken uit de hemel vallen (god verhoede), laat die auto eens staan en probeer eens een alternatief. Misschien wordt het wel leuk.


Een gelukkig en filevrij 2011 gewenst !





Tabel:
1. 10 februari 2010: 948 km file op woensdagochtend, oorzaak sneeuw
2. 20 december 2010: 697km file op maandagochtend, oorzaak sneeuw
3. 2 december 2010: 647 km file op donderdagochtend, oorzaak sneeuw
4. 19 december 2010: 546 km op zondagavond, oorzaak sneeuw
5. 1 december 2010: 523 km op woensdagavond, oorzaak sneeuw
6. 17 december 2009: 513 km file op donderdagavond, oorzaak sneeuw
7. 24 december 2010: 508 km file op vrijdagochtend, oorzaak sneeuw
8. 19 oktober 2010: 465 km file op dinsdagochtend, oorzaak treinstaking
9. 23 december 2010: 457km file op donderdagavond, oorzaak sneeuw
10. 23 november 2008: 412 km file op zondagavond, oorzaak sneeuw