Wachten op de zelfrijdende auto?

De zelfrijdende auto is de laatste tijd weer veel in het nieuws. Zo sterk zelfs dat het goed op weg is om de hype van het jaar te worden. Lange tijd behoorde hij tot de wereld van sciencefiction en futurologen. Maar vandaag rijdt hij steeds meer door onze straten. Uiteraard staat de volledig zelfrijdende auto nog niet voor onze eigen deur of in onze garages. Maar wie had 10 jaar geleden gedacht dat een gewone gezinswagen vandaag zichzelf zou kunnen parkeren? Vorige week kondigde De Lijn nog aan dat er in 2018 een zelfrijdende shuttle komt op Brussels Airport: "Spitstechnologie die tot de verbeelding spreekt." Met 50 reizigers per uur per richting aan een gemiddelde snelheid van 15 à 20 km/u (op moeilijke stukken zal dit minder zijn, op makkelijke stukken dan weer meer). Zwaait u binnenkort ook even naar de passagiers als u hen spitstechnologisch voorbijfietst?!   

Volgens de meeste autoconstructeurs zullen volledig zelfrijdende voertuigen binnen vijf jaar over onze wegen rijden. Die gaan dan hopelijk sneller dan 20 km/u want dat is toch wat de meeste wagen doen, niet? De autoconstructeurs beklemtonen de voordelen: ze zijn veiliger, zuiniger en ze zorgen voor minder files. In Inzicht 20 ‘De zelfrijdende auto. Deel 1: baanbrekende technolution’ staan we stil bij het vooruitzicht dat elke auto in de toekomst een rijdende sensor wordt. De nieuwe technologieën bevatten immers overduidelijke kansen voor de mobiliteitssector. Vooral het voordeel voor de verkeersveiligheid is uitermate positief. 

Maar de voorspellingen van autoconstructeurs en -marketeers zijn wel erg rooskleurig, zowel wat betreft tijd van invoering als wat betreft voordelen. Zal technologie dan toch de wereld van mobiliteitsproblemen verlossen? Wat dat betreft moeten we helaas vaststellen dat de zelfrijdende auto wat kort door de bocht gaat. De vraag is of betere logaritmes dat kunnen oplossen? Sommige voordelen zijn immers twijfelachtig, er zijn behoorlijke obstakels en er zijn ook mogelijke nadelen. Dat maakt dat het droombeeld plaats moet maken voor de realiteit. Zoniet staan we binnenkort gewoon volautomatisch in de file... 

Als we niet opletten, laten we de marketeers van auto 2.0 ons een POTS-beleid aannaaien. Teveel focus op de auto leidt ons immers van de essentie. Daarvoor moet je bereid zijn mobiliteit van mensen, en niet automobiliteit, centraal te stellen. Wachten op de zelfrijdende auto zou namelijk wel eens wachten op Godot kunnen worden. Terwijl er ondertussen zoveel kan en moet gebeuren. Lees het allemaal in Inzicht 21 ‘De zelfrijdende auto. Deel 2: volautomatisch in de file’. 

Zeg, ZIET ge mij wel graag?

Nee, u hoeft me niet te bestoken met e-mails omtrent deze interessante vraag. Ik haalde even een stukje aan uit de nieuwe Zeppe & Zikki avonturen. Naast hun eigen programma over verkeersveiligheid bij VTM, krijgen Zeppe & Zikki nu ook hun eigen song. De zebra en schildpad doken met Urbanus en Regi de studio in. Vanaf vandaag start dan ook de campagne en kan je Levenslijn steunen door de Zeppe & Zikki song te kopen. Online kan dat via Levenslijn.be maar je kan ook terecht in de winkels van Fun en natuurlijk in de platenzaken. De opbrengst gaat naar het Levenslijn – Kinderfonds, beheerd door de Koning Boudewijnstichting.

De essentie van de actie is dat we in het verkeer rekening met elkaar moeten houden. Zwakke of sterke weggebruiker, dat doet er niet toe. Zorg voor jezelf en zorg ook voor de ander. Zo kunnen we al heel wat ongevallen vermijden en dat is nodig want elk jaar vallen nog te veel jonge verkeersslachtoffers: 8691 lichtgewonden, 781 zwaargewonden en 76 doden. Dat is de trieste balans bij de minderjarigen. Bij het nummer hoort ook een videoclip waarin Zeppe & Zikki samen met andere weggebruikers dansen rond een zebrapad. In de choreografie werden de basisregels om een zebrapad over te steken geïntegreerd. Je kan de videoclip bekijken via levenslijn.be en zeppezikki.be

Rijden, bellen of prutsen?

Al sinds 2000 geldt in ons land een verbod om al rijdend te bellen met de telefoon in de hand. Een op de drie automobilisten belt echter nog steeds achter het stuur met de gsm in de hand. Zo bleek uit een enquête van het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid. Wie achter het stuurt belt met zijn gsm in de hand loopt 75 procent meer kans op een ongeval dan wie dat niet doet. Bestuurders die bellen tijdens het rijden merken zwakke weggebruikers en verkeersborden minder snel op, hun reactietijden worden ook trager. Handsfree bellen is amper minder gevaarlijk. Prutsen met de GPS blijkt ook heel wat ongelukken te veroorzaken.

De Nederlandse politie overweegt daarom om het gebruik van de gps tijdens een rit strafbaar maken. In Nederland bepaalde de wet dat automobilisten alles moeten doen om hun auto goed te besturen, maar in 1991 werd die geschrapt omdat de politici hem te betuttelend vonden. Bestuurders moesten zelf maar weten wat veilig rijgedrag was. Vandaag blijkt dat ze het niet weten en wil men die wet terug. Mensen die zelf maar moeten beslissen maken immers niet alleen diverse keuzes, ze maken ook verkeerde keuzes.

In ons land is rijdend de gps bedienen al langer strafbaar omdat artikel 8.3 van de wegcode bepaalt dat elke bestuurder in staat moet zijn om te sturen en dus te allen tijde zijn voertuig in de hand moet hebben. Voor het mobiel bellen heeft de wetgever echter een expliciet verbod ingesteld. Maar het bedienen van de GPS of de radio, het wisselen van een cd, het eten van een broodje, het aansteken van een sigaret... leiden allemaal af van de rijtaak.

Een volledig verbod lijkt soms wenselijk want elk ongeval is er een teveel. Maar waar ligt de grens? Misschien zou een volledig verbod voor bellen achter het stuur duidelijker zijn. Maar wat dan met al die andere afleidende handelingen? Van alle mogelijke afleidingsbronnen in de wagen is de gsm alleszins met voorsprong de gevaarlijkste, zelfs al gebeurt dit handenvrij...


Met de nieuwe campagne 'Rijden is niet bellen' wil het BIVV bestuurders sensibiliseren. De nieuwe campagne loopt van 27 juli tot 23 augustus. De boodschap is duidelijk: "het is beter om helemaal niet te bellen achter het stuur". Als u niet belt zal ik geen cd wisselen, zullen we dat afspreken?

Voor de volledigheid, beestuurders die rijden en bellen: vertragen plots als zij een oproep ontvangen of zelf iemand opbellen; vertonen een aarzelend, onaangepast rijgedrag: de auto wijkt af van zijn traject en kan zelfs op een andere rijstrook belanden; zien 4 op 10 verkeersborden over het hoofd (1 op 4 met een handenvrije kit); geven in 1 op 4 gevallen geen voorrang (iets minder dan 1 op 10 met een handenvrije kit); houden zelden rekening met zwakke weggebruikers of vertonen onaangepast rijgedrag in hun aanwezigheid (bijvoorbeeld versnellen in plaats van remmen om overstekende voetgangers te vermijden); vertonen een langere reactietijd (0,3 tot 0,7 seconde langer dan normaal) maar remmen krachtiger als er een obstakel opduikt; niettemin vergroot hun totale stopafstand. Dit alles heeft als gevolg dat mobiel bellen het risico op een ongeval met 75% doet toenemen bij telefoneren met de gsm in de hand en met 24 % bij handenvrij bellen, aldus een studie van de KU Leuven (bron: persbericht BIVV 30 juli 2009).

MP3 in het verkeer?

Staatssecretaris voor Mobiliteit Etienne Schouppe (CD&V) wil dat het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid (BIVV) onderzoekt welk effect MP3-gebruik heeft op fietsers en voetgangers. Eerst was de berichtgeving dat de opdracht inhield het nut van een verbod te onderzoeken. Wat later klonk dat een verbod op MP3-spelers voor voetgangers en fietsers niet onmiddellijk in de maak leek te zijn. Maar dat mogelijke initiatieven onderzocht moeten worden aan de hand van de resultaten van de studie.

Een prachtig initiatief, want in tijden van crisis gun ik werkzekerheid voor de collega’s bij het BIVV. Het is bovendien een feit dat er wel al eens ongelukken gebeuren met jongeren en ex-jongeren die door te luide muziek onvoldoende geconcentreerd bezig met het verkeer. Dat zijn stuk voor stuk tragische verhalen voor de betrokkenen en voor wie net als ik niet wil aanvaarden dat ongevallen de prijs zijn die we voor mobiliteit moeten betalen. In dit geval gaat het over ongevallen te voet of op de fiets. Maar waarom geen gebruik maken van de Nederlandse ervaringen en studies. Ik verwijs graag naar de “Wat zijn de risico’s van mobiel bellen op de fiets?” van 2006 waarin de conclusie duidelijk is: 1) de uitvoering van de verkeerstaak zal verslechteren en 2) de interferentie met de verkeersstaak zal leiden tot een beperkte toename van het aantal verkeersdoden.

Let wel: deze toename zou kleiner zijn dan bij mobiel bellen tijdens autorijden. Want de ongevallen zijn ook bij automobilisten die achter het stuur zitten met hun muziek te luid of met de concentratie op een gesprek. Vorig jaar wezen studies uit dat het hands-free gsm-gebruik quasi net zo gevaarlijk is als een gewone gsm in de hand. Het verstoort de rijtaak immers te sterk. Beste staatssecretaris: die gevolgen zijn groter, die studie is er al, welke mogelijke initiatieven zijn er daarop gekomen?

Bij mijn weten nog geen. Nochtans is het verhaal voor de mp3 gebruikers duidelijk. Op basis van het hoger vermelde onderzoek uit 2006 kwamen deze aanbevelingen: 1) een verbod op handheld bellen tijdens het fietsen zal beperkt effectief zijn en het mobiele bellen tijdens fietsen maar beperkt terugdringen terwijl de handhaving erg duur zal zijn (effectieve en betaalbare maatregelen lijken niet voorhanden en 2) extra aandacht wordt gevraagd voor ‘risicoherkenning’ in de verkeerseducatie. Vervang bellen door MP3-gebruik en de studie is af.

Welke initiatieven dan? Wel, Ouders van Verongelukte Kinderen (OVK) roept op dat er aandacht wordt geschonken aan het gevaar van te luide mp3-spelers in het verkeer. Daarom starten ze een campagne om fietsers, voetgangers en motorrijders wakker te schudden. Bewustwording en risicoherkenning dus. Zij hebben daar geen (nieuwe) studie voor nodig. Ik stel voor het BIVV de middelen van de studie mag inzetten om ook die bewustwording te ondersteunen. Liefst ineens ook voor de telefonerende bestuurders van gemotoriseerd verkeer. Niet langer laten liggen, doen!

Glaasje op, even rijden?

Zit u wel eens achter het stuur van de wagen na het consumeren van meer dan 2 alcoholische dranken? De vraag werd gesteld in 9 Europese landen. Gemiddeld reageerden 19% van de ondervraagden met ‘vaak' of 'soms'. In België was dat 34% van de ondervraagden. Dat meldt bankverzekeraar AXA dinsdag in een persbericht naar aanleiding van de eerste resultaten van de Internationale Rijgedragbarometer.

België scoort hoog boven het gemiddelde dus. En vooral: een op de drie Belgen rijdt wel eens onder invloed, zich daar ten volle bewust van. Toch eigenaardig want rijden onder invloed van alcohol staat nog altijd in de top 3 van de meest voorkomende ongevalsoorzaken. Naar schatting 1 op 4 zware ongevallen zou vermeden kunnen worden als alle bestuurders het zouden opbrengen om niet te drinken vóór ze achter het stuur plaatsnemen. Veel bestuurders denken dan echter dat ze in staat zijn om te rijden zolang ze zich niet dronken voelen. De statistieken geven hen jammer genoeg ongelijk.

Opvallend toch ook want die cijfers steken behoorlijk af tegen de resultaten van eindejaarsalcoholcontroles. Na zes weken sensibilisatie en alcoholcontroles op de weg maakt het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV) ieder jaar de eindbalans op van de eindejaarscontroles. Bij de overgang van 2007 naar 2008 was circa 5 % van het aantal afgenomen ademtesten positief. Bij de recentste gedragsmeting van het BIVV van 2007 bleek 2,01 % van alle geteste bestuurders onder invloed, een cijfer dat nagenoeg status-quo is gebleven sinds 2005 (2,10 %). Heel wat minder dus dan een op drie.

Ten opzichte van de algemene cijfers lijkt de BOB-campagne geen succes (een stijging van 2,01% naar 5%, te wijten aan meer drankgebruik tijdens de feestdagen?), maar ten opzichte van deze nieuwe cijfers lijkt ze wel erg succesvol natuurlijk (een daling van 34% naar 5%).

Het ziet er naar uit dat de objectieve pakkans voor dronken achter het stuur zitten ondermaats is, zeker buiten de feestperiode. Mensen weten veelal waar en wanneer ze controle kunnen verwachten. Als een op drie dronken wil rijden, dan lijkt ook de subjectieve pakkans duidelijk te klein te zijn. Het percentage bestuurders onder invloed zal slechts afnemen wanneer zowel de objectieve als de subjectieve pakkans voldoende groot zijn. De media is daar geen onschuldige partij in. Bedenkelijke experimenten waarbij een individu ondanks menig glaasje nog vlot manoeuvres doet alsook de melding dat er weinig controle mogelijk zal zijn omdat politie vakantiedagen op moeten maken voor het einde van het jaar doen misschien meer kwaad dan de hele BOB-campagne goed kan doen.

Een op de drie dus. U of uw buren. Kijk eens links, rechts of in de spiegel tijdens de feestdagen.