Vandaag eens iets anders gelezen over ons openbaar vervoersysteem
. Goed nieuws eigenlijk.
Niet dat we het weer met minder bussen gaan moeten stellen,
of dat de treinen weer wat gaan stilstaan. Niet dat de 4 ministers van
mobiliteit , hoewel ze gezellig kunnen samenkomen, het nog heerlijk ongezellig
oneens zijn over de aanpak van onze mobiliteit (lees Ds 22/02/2016).
Neen, ik las dat het niet aan mij ligt dat ik soms verloren
loop in een metrostation. Dat ik verstrikt geraak in de wirwar van lijntjes,
kleurtjes en symbooltjes op metrolijnen. Dat ik dat niet moet steken op mijn
vrouwelijke onmacht inzake kaartlezen.
Het ligt echt niet aan mij (en dus ook niet aan u als het u
ook eens overkomt): het ligt aan onze vervoersnetwerken zelf. Deze zijn en
worden zo complex dat ze ons menselijk verstand gewoonweg te boven gaan.
Lost in transportation: het zou zo een titel van een
Oscarkanshebber kunnen zijn. Maar het is de titel van een artikel uit Sciences
Advanced waarin een team van Franse en Britse onderzoekers deze
vaststelling staaft aan uitgebreid onderzoek in de 15 grootste metronetwerken
van de wereld.
Een doorsneemens kan maximaal 4 locaties in zijn visuele
werkgeheugen opslaan, inclusief aankomst en bestemming. Er zit bovendien een
informatiegrens voor het bepalen van een reis met het openbaar vervoer: deze
wordt ingeschat op 8 bit. Vertaald naar een kaart betekent dit dat ons brein
maar een maximum van 250 knooppunten kan verwerken. Overzichtskaarten met meer
dan 250 knooppunten zijn gewoonweg niet meer leesbaar noch haalbaar voor de
gebruiker.
Gevolg: De menselijke psyche haakt af bij trajecten waarbij
mensen vaker dan twee keer moeten overstappen. En zeker als er verschillende
vormen van vervoer moeten gecombineerd worden om ergens te komen. Mensen
verkiezen dus liever een langere route met minder overstappen boven een
snellere route waarbij ze vaker moeten overstappen. En dan is de tijd voor het
uitstippelen van de route nog niet meegerekend.
Die vaststelling gaat niet enkel op voor die metrogebruikers
in die megasteden: ook onze gebruikers van het bus-, tram- en treinsysteem zien
soms door de bomen het bos, of beter, door de trajecten de bestemming niet
meer. In ons onderzoek
naar vervoersarmoede bij kwetsbare groepen komt heel vaak naar voren dat de
informatie rond en de leesbaarheid van bus- en treinplannen niet duidelijk is.
Mensen geraken er niet omdat het systeem te ingewikkeld is. Omdat men niet weet
waar men juist moet afstappen, of de stress voor het missen van een overstap zo
groot is dat men liever thuisblijft. En dan hebben we het nog niet over de
combinatie van tickets en tarieven gehad.
Vervoersarmoede is een vaak onderschat probleem voor vele
groepen in onze samenleving: ouderen, nieuwkomers, alleenstaande ouders, mensen
in armoede …. Een gebrek aan mobiliteit beperkt hun deelname aan het
maatschappelijk leven en houdt hen thuis van werk, school, sociale contacten en
medische zorg.
De conclusie van de onderzoekers klinkt ons dan ook als
muziek in de oren: ‘Simpel gezegd moeten de kaarten van het openbaar vervoer
opnieuw overdacht en overgedaan worden. Apps kunnen helpen om een reis te
plannen, maar die kaarten zijn echt toe aan remake’.
We geven deze boodschap graag mee aan hen die de conceptnota
van de Vlaamse regering over basisbereikbaarheid gaan vertalen naar de
praktijk. Want een gelaagd systeem met veel combi-modaliteit geeft ongetwijfeld
aanleiding tot vele knooppunten: graag niet meer dan 250 dus.
door Els Vandenbroeck, Mobiel 21
door Els Vandenbroeck, Mobiel 21
Posts
