Rijden, bellen of prutsen?

Al sinds 2000 geldt in ons land een verbod om al rijdend te bellen met de telefoon in de hand. Een op de drie automobilisten belt echter nog steeds achter het stuur met de gsm in de hand. Zo bleek uit een enquête van het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid. Wie achter het stuurt belt met zijn gsm in de hand loopt 75 procent meer kans op een ongeval dan wie dat niet doet. Bestuurders die bellen tijdens het rijden merken zwakke weggebruikers en verkeersborden minder snel op, hun reactietijden worden ook trager. Handsfree bellen is amper minder gevaarlijk. Prutsen met de GPS blijkt ook heel wat ongelukken te veroorzaken.

De Nederlandse politie overweegt daarom om het gebruik van de gps tijdens een rit strafbaar maken. In Nederland bepaalde de wet dat automobilisten alles moeten doen om hun auto goed te besturen, maar in 1991 werd die geschrapt omdat de politici hem te betuttelend vonden. Bestuurders moesten zelf maar weten wat veilig rijgedrag was. Vandaag blijkt dat ze het niet weten en wil men die wet terug. Mensen die zelf maar moeten beslissen maken immers niet alleen diverse keuzes, ze maken ook verkeerde keuzes.

In ons land is rijdend de gps bedienen al langer strafbaar omdat artikel 8.3 van de wegcode bepaalt dat elke bestuurder in staat moet zijn om te sturen en dus te allen tijde zijn voertuig in de hand moet hebben. Voor het mobiel bellen heeft de wetgever echter een expliciet verbod ingesteld. Maar het bedienen van de GPS of de radio, het wisselen van een cd, het eten van een broodje, het aansteken van een sigaret... leiden allemaal af van de rijtaak.

Een volledig verbod lijkt soms wenselijk want elk ongeval is er een teveel. Maar waar ligt de grens? Misschien zou een volledig verbod voor bellen achter het stuur duidelijker zijn. Maar wat dan met al die andere afleidende handelingen? Van alle mogelijke afleidingsbronnen in de wagen is de gsm alleszins met voorsprong de gevaarlijkste, zelfs al gebeurt dit handenvrij...


Met de nieuwe campagne 'Rijden is niet bellen' wil het BIVV bestuurders sensibiliseren. De nieuwe campagne loopt van 27 juli tot 23 augustus. De boodschap is duidelijk: "het is beter om helemaal niet te bellen achter het stuur". Als u niet belt zal ik geen cd wisselen, zullen we dat afspreken?

Voor de volledigheid, beestuurders die rijden en bellen: vertragen plots als zij een oproep ontvangen of zelf iemand opbellen; vertonen een aarzelend, onaangepast rijgedrag: de auto wijkt af van zijn traject en kan zelfs op een andere rijstrook belanden; zien 4 op 10 verkeersborden over het hoofd (1 op 4 met een handenvrije kit); geven in 1 op 4 gevallen geen voorrang (iets minder dan 1 op 10 met een handenvrije kit); houden zelden rekening met zwakke weggebruikers of vertonen onaangepast rijgedrag in hun aanwezigheid (bijvoorbeeld versnellen in plaats van remmen om overstekende voetgangers te vermijden); vertonen een langere reactietijd (0,3 tot 0,7 seconde langer dan normaal) maar remmen krachtiger als er een obstakel opduikt; niettemin vergroot hun totale stopafstand. Dit alles heeft als gevolg dat mobiel bellen het risico op een ongeval met 75% doet toenemen bij telefoneren met de gsm in de hand en met 24 % bij handenvrij bellen, aldus een studie van de KU Leuven (bron: persbericht BIVV 30 juli 2009).

MP3 in het verkeer?

Staatssecretaris voor Mobiliteit Etienne Schouppe (CD&V) wil dat het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid (BIVV) onderzoekt welk effect MP3-gebruik heeft op fietsers en voetgangers. Eerst was de berichtgeving dat de opdracht inhield het nut van een verbod te onderzoeken. Wat later klonk dat een verbod op MP3-spelers voor voetgangers en fietsers niet onmiddellijk in de maak leek te zijn. Maar dat mogelijke initiatieven onderzocht moeten worden aan de hand van de resultaten van de studie.

Een prachtig initiatief, want in tijden van crisis gun ik werkzekerheid voor de collega’s bij het BIVV. Het is bovendien een feit dat er wel al eens ongelukken gebeuren met jongeren en ex-jongeren die door te luide muziek onvoldoende geconcentreerd bezig met het verkeer. Dat zijn stuk voor stuk tragische verhalen voor de betrokkenen en voor wie net als ik niet wil aanvaarden dat ongevallen de prijs zijn die we voor mobiliteit moeten betalen. In dit geval gaat het over ongevallen te voet of op de fiets. Maar waarom geen gebruik maken van de Nederlandse ervaringen en studies. Ik verwijs graag naar de “Wat zijn de risico’s van mobiel bellen op de fiets?” van 2006 waarin de conclusie duidelijk is: 1) de uitvoering van de verkeerstaak zal verslechteren en 2) de interferentie met de verkeersstaak zal leiden tot een beperkte toename van het aantal verkeersdoden.

Let wel: deze toename zou kleiner zijn dan bij mobiel bellen tijdens autorijden. Want de ongevallen zijn ook bij automobilisten die achter het stuur zitten met hun muziek te luid of met de concentratie op een gesprek. Vorig jaar wezen studies uit dat het hands-free gsm-gebruik quasi net zo gevaarlijk is als een gewone gsm in de hand. Het verstoort de rijtaak immers te sterk. Beste staatssecretaris: die gevolgen zijn groter, die studie is er al, welke mogelijke initiatieven zijn er daarop gekomen?

Bij mijn weten nog geen. Nochtans is het verhaal voor de mp3 gebruikers duidelijk. Op basis van het hoger vermelde onderzoek uit 2006 kwamen deze aanbevelingen: 1) een verbod op handheld bellen tijdens het fietsen zal beperkt effectief zijn en het mobiele bellen tijdens fietsen maar beperkt terugdringen terwijl de handhaving erg duur zal zijn (effectieve en betaalbare maatregelen lijken niet voorhanden en 2) extra aandacht wordt gevraagd voor ‘risicoherkenning’ in de verkeerseducatie. Vervang bellen door MP3-gebruik en de studie is af.

Welke initiatieven dan? Wel, Ouders van Verongelukte Kinderen (OVK) roept op dat er aandacht wordt geschonken aan het gevaar van te luide mp3-spelers in het verkeer. Daarom starten ze een campagne om fietsers, voetgangers en motorrijders wakker te schudden. Bewustwording en risicoherkenning dus. Zij hebben daar geen (nieuwe) studie voor nodig. Ik stel voor het BIVV de middelen van de studie mag inzetten om ook die bewustwording te ondersteunen. Liefst ineens ook voor de telefonerende bestuurders van gemotoriseerd verkeer. Niet langer laten liggen, doen!