Overlast door hangauto’s

Dit weet u al wel, denk ik: hangjongeren zijn jongeren die langdurig op een bepaalde plaats in de openbare ruimte verblijven/rondhangen. Hoewel het verschijnsel zeer oud is, wordt het vooral de laatste decennia als een probleem gedefinieerd. Buurtbewoners ervaren overlast in de vorm van lawaai en ergeren zich over achtergelaten rommel. Ze voelen zich soms onveilig in de nabijheid van de jongeren. 

Misschien moeten jongeren én bewoners maar eens meer van zich laten horen over de overlast van hangauto’s. Dat zijn auto’s die langdurig op een bepaalde plaats in de openbare ruimte verblijven/rondhangen. Ze zorgen voor overlast in de vorm van lawaai en achtergelaten rommel (blijkbaar  een fenomeen eigen aan de Vlaamse automobilist). Mensen voelen zich soms onveilig in de nabijheid van de auto’s. Dat gevoel stijgt naarmate die auto’s toch eens uitzonderlijk ergens anders willen gaan hangen. Want laat ons wel wezen: de grootste deel van de tijd staat een auto stil. De auto neemt toch zo verdomd veel plaats in. Moet dat nog steeds zoveel in onze openbare ruimte?

Ja, er zijn al meer ondergrondse parkeerplaatsen in onze steden. Maar er zijn ook nog veel bovengrondse parkeerplaatsen. Neem nu de de IJzerenleen in Mechelen: volgens de toeristische dienst de Champs Elysées van Mechelen. Misschien dat er daarom nog steeds auto's mogen rijden? Er rijden minder auto's dan voordien, want pal in de autoluwe binnenstad. Maar het is al bij al nog steeds een behoorlijk grote parkeerplaats voor de imposante gevels, mooie winkels en een van de oudste stadhuizen van Vlaanderen. Jammer toch. Volgens mij bezorgen hangauto’s in de straat of op een plein meer overlast dan hangjongeren. 

Met die gedachte fiets ik morgen althans naar de conferentie ‘JONG IN DE STAD’ in Mechelen. Honderd heel diverse jongeren gaven hun visie op de stad van nu en van de komende jaren. Hun inzichten en de problemen, kansen en wensen die ze formuleerden, vormden de basis om deze conferentie gestalte te geven. Die wil een inspiratiebron zijn voor het jeugdbeleid binnen de nieuwe beleidsplannen van de Vlaamse steden. 

Wij doen zelf mee met een actieve workshop: met de fiets door de stad. We springen op de fiets, zoals honderden jongeren dagelijks doen om naar een van hun favoriete plekken te rijden. Nadien bespreken we wat de aandachtspunten kunnen zijn voor duurzame mobiliteit gericht op jongeren, en hoe een fietsbeleid daarop kan inspelen. Want mobiliteit is een belangrijk thema voor jongeren. Het bepaalt de mogelijkheid om zich al dan niet autonoom te kunnen verplaatsen en daarom in grote mate hun vrijheid. De commentaren van jongeren waren niet verrassend in die zin dat ze wijzen op een behoefte aan meer openbare ruimte waar er daadwerkelijk plaats is om elkaar te ontmoeten.

Vandaar dus het idee. Ja misschien zelfs een oproep: als we nu nog eens wat meer van die hangauto’s uit onze steden zouden halen? Zou dat geen mooie ruimte creëren voor bijkomende verblijf-, speel- en ontmoetingsactiviteiten. Ik denk het wel. Het zou misschien ook de deelgroep jongeren kunnen overtuigen die toch nog meer ruimte voor de wagen in de stad willen. Ze leerden van de slechte voorbeelden, denk ik dan.

Kan je er morgen niet bij zijn? Vanaf 7 maart vind je de presentaties van de verschillende werkgroepen en de publicatie over de conferentie op de website www.sociaalcultureel.be.

Online consultatie SUMP

Nog tot 22 februari 2013 heeft u de mogelijkheid om feedback te geven over het werkdocument rond richtlijnen voor Sustainable Urban Mobility Plans (SUMP). Deze richtlijnen worden in heel Europa gebruikt als een referentiedocument voor SUMP bewustmaking- en opleidingsevenementen. De SUMP richtlijnen worden momenteel herzien en het is de bedoeling een bijgewerkte en definitieve versie voor te bereiden tegen het einde van april 2013. De online raadpleging kan u hier vinden.

Achtergrond 

De behoefte aan meer duurzame en inclusieve planningsprocessen - in het bijzonder ook in sectoren die verband houden met stedelijke mobiliteit - is algemeen erkend. Op Europees niveau kregen in die context de zogenaamde ‘Sustainable Urban Mobility Plans’ (SUMP) meer erkenning en het belang ervan is de laatste jaren steeds toegenomen. Dat kwam onder meer tot uitdrukking in:

• Action Plan on urban mobility (2009)
• White Paper: Roadmap to a Single European Transport Area (2011) 

Beide beleidsdocumenten schuiven SUMP naar voor als kader voor duurzame mobiliteit. Europe streeft dan ook naar een verhoging van de opname van duurzame stedelijke mobiliteitsplannen in Europa.

Een SUMP is: ‘Een strategisch plan dat is opgezet om aan de mobiliteitsbehoeften te voldoen voor een betere leefkwaliteit van mensen en bedrijven in steden en hun omgeving. Het bouwt voort op bestaande plannen en houdt rekening met integratie, participatie en evaluatie principes’. 

De kenmerken van SUMP zijn:

•  een participatieve aanpak waarin burgers en andere stakeholders doorheen heel het proces betrokken worden; 
• een streven naar duurzaamheid in de zin van sociale rechtvaardigheid, omgevingskwaliteit en economisch ontwikkeling in balans te brengen;
• een integrale benadering, tussen beleidssectoren en andere overheden; 
• een focus op het bereiken van haalbare en meetbare doelen die in lijn liggen van een lange termijn visie;
• het in kaart brengen van kosten en baten, met inbegrip van externe effecten;
• een duidelijke beleidscyclus, van analyse huidige situatie tot en met monitoring en evaluatie. SUMP richtlijnen. 

In 2010 initieerde de Europese Commissie het Eltisplus project, onder meer om de invoering van SUMP door de bevoegde autoriteiten in Europa te versnellen.

Binnen dit project werd onderzoek gedaan naar de status van SUMP in Europa. Zo werd geprobeerd de bestaande kennis over de verschillende benaderingen in de verschillende landen te consolideren. Daarnaast werden opleiding- en bewustmakingbehoeften in deze landen in beeld gebracht. De resultaten van deze analyse werden gepresenteerd in een statusrapport:

• Report on the status of Sustainable Urban Mobility Plans in more than thirty European countries (2011)

Om aan de vastgestelde behoefte te voldoen, werden ook nieuwe richtlijnen geproduceerd. Deze richtlijnen geven aan welke essentiële stappen zijn bij de ontwikkeling van SUMP. Ze zijn voorzien van goede praktijkvoorbeelden, hulpmiddelen en verwijzingen om elke stap te illustreren en om te helpen ze toe te kunnen passen:

• Guidelines on Developing and Implementing Sustainable Urban Mobility Plans (2011)

SUMP bij ons 

Tussen de Europese landen varieert het begrip en de aanpak van (duurzame) stedelijke mobiliteitsplanning evenals de respectieve wettelijke kaders enorm. In België varieert dit zelfs tussen de regio’s. In het statusrapport wordt Vlaanderen gezien als behorende tot de voorlopers, samen met landen als Frankrijk, Verenigd Koninkrijk en Nederland. Wallonië zou eerder horen bij de landen ‘op weg naar’ SUMP, naast landen als Oostenrijk, Denemarken, Hongarije… Maar zoals er verschil is tussen landen en regio’s is er evenveel verschil mogelijk tussen steden onderling.

Al bij al behoren we tot de Europese koplopers. Onze praktijk kent heel wat overlapping met de richtlijnen uit het SUMP-proces. Heeft het dan zin om verder om te kijken naar SUMP? 

SUMP is alleszins (nog) niet verplicht. De Europese commissie overweegt om het hebben van een SUMP als voorwaarde mee te nemen bij het toekennen van Europese subsidies. Dat is op zich een financieel argument voor Belgische steden om zich te verdiepen in de SUMP methodiek. Maar SUMP is geen doel, het is een middel. Het is een methodiek om mobiliteit(sbeleid) duurzaam te maken. Daarin staat het verbeteren/waarborgen van de kwaliteit van leven en niet het oplossen van verkeersknelpunten centraal. 

Door gericht te leren uit SUMP, bijvoorbeeld over visievorming, over doelstellingen, over sectoroverstijgende samenwerking of over monitoring en evaluatie kan SUMP ervoor zorgen dat België Europees gezien tot de kopgroep blijft behoren. SUMP kan ervoor zorgen dat we inhoudelijk en procesmatige verbeteringen doorvoeren in ons streven naar duurzaam mobiele steden.

Nog tot 22 februari 2013 kan u de online raadpleging invullen.  


Meer details (statusrapport, richtlijnen, voorbeelden) over SUMP via www.mobilityplans.eu. 

Er bestaat een korte video inleiding op SUMP in drie delen van telkens ongeveer vijf minuten op Eltis. Je kan rechtsreeks gaan via deze link.

Beste Burgemeester

U hebt tijdens de afgelopen 6 jaar wellicht heel erg uw best gedaan om van uw stad een gezellige plaats te maken, waar het aangenaam leven is. U hebt centra omgevormd tot voetgangerszones, heeft woonstraten autoluw of zelfs autovrij gemaakt, legde massaal fietspaden aan, investeerde in veilige en kwaliteitsvolle fietsenstallingen, hebt een zone 30 ingevoerd, verhoogde de bereikbaarheid van uw stad met bus en tram, investeerde in toegankelijkheid, liet een audit uitvoeren en u zette sensibilisatie-acties op. U koos resoluut voor duurzame vervoersmiddelen en ook uw personeel deed dat met plezier, u legde randparkings aan, organiseerde autovrije zondagen, u hield rekening met speelweefsel, trage wegen en slimme schakels en u betrok uw onderdanen bij dat beleid. Natuurlijk deed u daarnaast nog tal van andere zaken die duurzame én vlotte mobiliteit in uw stad bevorderen. Te veel om hier allemaal op te noemen, vindt u niet?

Proficiat en heel erg bedankt daarvoor. Toch moet er ons iets van het hart. In de hoop dat u er wat van oppikt, liefste burgervader. Als we uw partijprogramma mogen geloven, dan waren die voorbije 6 jaar veel te kort. Van al die maatregelen kon u er helaas maar een paar realiseren. Besparingen, de oppositie, te weinig tijd, administratieve rompslomp, protest: het is niet altijd gemakkelijk om te doen waarvoor u in de politiek bent gegaan. Omdat u het beste voorhebt met uw stad en haar mensen, staan al die maatregelen vandaag natuurlijk opnieuw op uw to-do-lijstje.

U staat niet alleen. Wij maken geen mobiliteitsplannen, maar kunnen u wel helpen met het realiseren van een efficiënt en breed gedragen mobiliteitsbeleid. Dat doen we bijvoorbeeld door uw mobiliteitsbeleid te onderwerpen aan de Mobilometer. Met de Mobilometer kunnen gemeentelijke actoren (beleidsmakers, verenigingen en burgers) zelf evalueren hoe duurzaam hun gemeentelijke mobiliteitsbeleid is, zowel op thematisch niveau als op doelgroep- en maatregelniveau. Een breed draagvlak kunnen we creëren door participatieprocessen uit te werken en te begeleiden. Op www.mobielvlaanderen.be vindt u daarover heel wat informatie van onze hand.

Een goed beleid is een gedifferentieerd beleid, toegespitst op de noden van elke doelgroep. Mobiel 21 heeft producten, educatief materiaal, methodieken en campagnes voor kinderen, migranten, gezinnen, senioren, verenigingen, bedrijven, etc. Neem gerust een kijkje op onze website.

Traditioneel is Mobiel 21 ook erg sterk in het werken met scholen. Onze campagne Sam De Verkeersslang wordt in de helft van de Vlaamse scholen gespeeld. Maar we werken ook voor kleuter en secundair onderwijs. Daarnaast maken we ook schoolvervoerplannen, sluiten we scholenovereenkomsten af en begeleiden we fietspoolers.

U heeft ongetwijfeld ook al eens gehoord van een of meerdere van onze campagnes. Zo was de Autovrije Zondag laatst een groot succes. In de campagne Red de Stoep vragen we aandacht voor toegankelijke stoepen. Via Mijn Korte Ritten zetten we verenigingen en burgers aan om hun korte autoritten te vervangen door fiets-of stapkilometers.

Ook de internationale context mag niet ontbreken. Mobiel 21 houdt in Europa de vinger aan de pols voor wat stedelijke mobiliteit betreft via ELTIS, The Urban Mobility Portal, gesteund door de Europese Commissie. U vindt er nieuws, case studies, video’s en de laatste informatie over sustainable urban mobility plans. 

Tenslotte beseffen ook wij dat een aanpak op maat soms het best werkt. Via onderzoek, educatie, campagnes en beleidsbeïnvloeding zorgen wij ervoor dat duurzame mobiliteit een realiteit wordt. Ook in uw stad!

Bedankt (kandidaat-) Burgemeester en veel succes op 14 oktober!

Nieuwe denkwegen

En als we nu eens… de file zouden verbreden. Zou dat geen oplossing zijn? Ja, soms zijn beleidsmakers toch regelrechte stand-upcomedians. De Vlaamse regering moet keuzes maken over het al dan niet aanleggen van extra rijstroken. Zal dit het verkeer vlotter maken? Zorgt dit voor minder sluipverkeer? Zijn er alternatieve manieren om de files in te dijken? Eind december neemt de Vlaamse regering normaliter een beslissing over de “optimalisering” van de Ring rond Brussel. Een dossier dat velen aangaat, maar wie er niet over moet, die ligt er misschien niet van wakker. Nochtans, of het nu gaat over Antwerpen, Machelen, Brussel of uw eigen buurt, de manier waarop we een oplossing proberen te zoeken is overal relevant. Cruciaal is de vraag of de file het probleem, of eerder het symptoom is? Congestie kan je zien als een thermometer die zegt dat er iets aan de hand is. En uw huisarts kan u zeggen dat symptoombestrijding op termijn geen goede zaak is. Palliatieve zorg is meestal van toepassing als genezing niet (meer) mogelijk is. Maar als het wel mogelijk is, is het beter niet te werken aan de gevolgen maar vooral aan de oorzaak. 

Enkele jaren geleden schreven we al over allemaal in de file in 2030.  Ondertussen komt die datum dichter bij en weten we dat de files voorlopig nog niet minderen. Maar het is nog niet te laat. Vorige vrijdag schreven Kobe Boussauw en Georges Allaert een interessant opiniestuk in De Standaard over hoe filebestrijding naar lange termijn moet kijken. Ze wezen op de dreiging om in een vicieuze cirkel van dure, maar weinig duurzame, infrastructuurprojecten terecht te komen: 

“De keuze voor de verbreding van de Ring is dus ingegeven door economische motieven die vooral op korte termijn gelden, waarbij milieu, leefbaarheid en duurzaamheid een lagere prioriteit krijgen. Nochtans zijn er alternatieven denkbaar. Het budget voor de verbreding van de Ring zou bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden om de Brusselse metrolijnen tot in de Vlaamse rand door te trekken. Rond deze metrostations zou de metropool nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden kunnen krijgen, gebaseerd op een hoge bebouwingsdichtheid en een goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer. Park & ride zou aantrekkelijker worden en er zou een alternatief voor de suburbanisatie worden geboden. Om de files zelf te bestrijden, kan tolheffing ingevoerd worden. Welke van deze opties wenselijk is, is een ideologische kwestie waarrond het maatschappelijk debat gevoerd moet worden. Wij willen alleen de argumenten scherpstellen en aantonen dat het voorstel om de Ring te verbreden als oplossing voor de files onvoldoende genuanceerd is.”

Ze durven wel, want in het Brusselse dossier mogen extra rijstroken niet gezien worden als “verbreden”, louter als “optimaliseren”. Dat alleen al geeft aan dat het maatschappelijke debat nog meer gevoerd moet worden. Want hoe je het ook keert of draait, extra rijstroken zullen de file niet verhinderen. Het opiniestuk legt ook helder uit waarom dat zo is. U kan overigens Georges Allaert hier aan het woord zien (uitzending 22/06/2012 16:24).

Vanmiddag gaat het Modal Shift seminarie “De Brusselse ring, anders bekeken” door met als doel een alternatieve en frisse kijk op dit cruciale debat te bieden. Over de impact van verkeer op de gezondheid. Over Britse ervaringen met uitbreiding van ringwegen, zoals de M25 in Londen, de impact op de files en het sluipverkeer. Over het Nieuwe Werken: ondersteund door de laatste technologie gaan mensen en organisaties flexibeler om met arbeidstijd en werkomgeving, met erg positieve mobiliteitseffecten. Over de voordelen, de uitdagingen en de impact van rekeningrijden in Stockholm. Over de mogelijke impact van wijzigingen in het fiscaal systeem voor bedrijfswagens op het fileleed. Kortom, over echte oplossingen die werken aan de oorzaak van het probleem.

Fietsgemeente 2012

Vanmorgen werden de winnaars van Fietsgemeente/Fietsstad 2012 bekend gemaakt. Met deze bekroning wil men Vlaamse steden en gemeenten die een goed lokaal fietsbeleid voeren in de schijnwerpers plaatsen. In Nederland doet men dat overigens al sinds begin deze eeuw. Hup Holland hup! Soms kunnen we wel wat leren van onze noorderburen. De opzet is om bekendheid te geven aan goede voorbeelden zodat gemeenten zich door anderen laten inspireren en niet zelf het wiel opnieuw hoeven uit te vinden. Een prachtig initiatief dat hopelijk ook een nieuw elan zal brengen in lokaal fietsbeleid in Vlaanderen.

Een belangrijk criterium in de eerste Vlaamse jurering was dat de resultaten al zichtbaar en voelbaar moesten zijn op het terrein. Een verstandige zaak, want plannen bestaan er genoeg, maar op plannen fietst men helaas niet... Vlaams minister Hilde Crevits mocht vandaag dan kussen uitdelen aan de winnaars Antwerpen, Mortsel en Boechout. Een dikke proficiat, een mooie pluim voor wat daar inzake fietsbeleid al gerealiseerd is. Wat de winnaars typeert is dat ze de afgelopen jaren veel investeerden in (een kwaliteitsverbetering van) het fietsen en dat een stevige plaats voor de fiets werd toegekend in het mobiliteitsbeleid, maar ook met voorzieningen, een uitgewerkt fietsbeleidsplan, een fietsparkeerplan, monitoring… Meeuwen-Gruitrode, Vorselaar, Lier, Koksijde, Zemst, Brugge en Gent kregen overigens ook kussen omwille van een eervolle vermelding. Ook hier zijn felicitaties zeker aan de orde!

Er zitten er bij waar ik het praktijkverhaal van haar noch pluim ken. Maar degene die ik wel ken, daar weet ik van dat ze inderdaad inspirerend kunnen zijn voor anderen. Ik ben in ieder geval benieuwd naar de mij onbekende verhalen. Ik hoop vooral dat de andere steden en gemeenten dat ook zullen zijn. Er waren 71 kandidaten voor de titel, dat is een flink pak. Toch wil dat ook zeggen dat de 236 overige Vlaamse steden en gemeenten - bijna 75% - van zichzelf weten dat ze eigenlijk ondermaats scoren inzake fietsbeleid. Dat is toch veel te veel. Nu, zelfkennis is het begin van alle wijsheid zeggen ze. Ik hoorde wat dat betreft het volgende uit de mond van de minister komen: de fiets is een deel van het antwoord op de file.  “‘In Vlaanderen blijft 40% van alle verplaatsingen onder de 3 kilometer, 52% is korter dan 5 kilometer en bijna 71% is minder dan 10 km. En toch nemen we voor veel van die korte verplaatsingen nog steeds de auto. Daar is heel wat ruimte voor de fiets.” Zo zie je maar, inzichten moeten groeien, ook bij een minister! Ook kussen voor de minister dus.

De voorbeelden mogen er zijn, ik heb de indruk dat het fietsbeleid in Vlaanderen echt nieuwe wegen is ingeslagen. Dat neemt niet weg dat er op vele plaatsen nog veel werk is. Dat is ook bij de genomineerden, de eervolle vermeldingen en zelfs bij de winnaars nog het geval.  Wat mij toch opviel is dat er slechts uitzonderlijk degelijke cijfers of resultaatmetingen bestaan waarop het lokale fietsbeleid ontwikkeld kan worden. Meten is weten, men is het vergeten? Het illustreert hoe het aspect fietsen op te veel plaatsen maar een randverhaal in het mobiliteitsbeleid is. De ruimte voor verbetering is er. Maar als iets goed is, dan mogen we dat ook best zeggen: het voorbeeldenboek “Fietsgemeente/Fietsstad 2012. Realisaties voor een sterk fietsbeleid in Vlaanderen.” kan helpen om het lokale fietsbeleid te verbeteren. Mocht u (toekomstige) beleidsmakers kennen die inspiratie nodig hebben, geef hen dan deze gouden tip door. Vanaf volgende week te lezen in onze bibliotheek of te bestellen bij de Vlaamse Stichting Verkeerskunde. Je kan de officiële persmededeling van de minister hier vinden. Het is overigens mooi weer vandaag. Ideaal om even wat te fietsen.